Η σιδηροπενία αποτελεί ίσως την πιο συχνή διατροφική έλλειψη παγκοσμίως, επηρεάζοντας περίπου το 25-30% του πληθυσμού. Παρά τη συχνότητά της, ο τρόπος αντιμετώπισής της συχνά παραμένει προσκολλημένος σε παλαιότερα πρωτόκολλα που αγνοούν τη βασική φυσιολογία του ανθρώπινου σώματος. Αν λαμβάνετε σίδηρο καθημερινά και νιώθετε κόπωση, γαστρεντερική δυσφορία ή βλέπετε τις εξετάσεις σας να μένουν στάσιμες, η απάντηση κρύβεται σε μια ορμόνη: την εψιδίνη.

Η «Σιωπηλή» επίδραση της σιδηροπενίας

Όταν οι αποθήκες σιδήρου (φερριτίνη) εξαντλούνται, ο οργανισμός αδυνατεί να παράγει επαρκή αιμοσφαιρίνη. Το αποτέλεσμα;

• Μειωμένη οξυγόνωση των ιστών: Χρόνια εξάντληση και δύσπνοια.

• Γνωστική έκπτωση: Δυσκολία στη συγκέντρωση και πνευματική θόλωση (brain fog).

• Κλινικά σημάδια: Τριχόπτωση, εύθραυστα νύχια και ευαισθησία στο κρύο.

Το Παράδοξο της καθημερινής χορήγησης & η εψιδίνη

Για χρόνια, η τυπική οδηγία ήταν η καθημερινή λήψη υψηλών δόσεων σιδήρου. Ωστόσο, η σύγχρονη έρευνα, με σημείο αναφοράς τη μελέτη των Stoffel et al. (The Lancet Haematology), ανατρέπει τα δεδομένα.

Τι είναι η Εψιδίνη;

Η εψιδίνη είναι ο «τροχονόμος» του σιδήρου στο σώμα μας. Παράγεται στο ήπαρ και ο ρόλος της είναι να εμποδίζει την απορρόφηση σιδήρου όταν τα επίπεδα στο αίμα είναι υψηλά, προκειμένου να προστατεύσει τον οργανισμό από την οξειδωτική δράση του μετάλλου.

Το πρόβλημα: Μία και μόνο δόση συμπληρώματος σιδήρου προκαλεί απότομη αύξηση της εψιδίνης, η οποία παραμένει υψηλή για 24 έως 48 ώρες.

Αυτό σημαίνει πως αν πάρετε σίδηρο σήμερα το πρωί και ξαναπάρετε αύριο το πρωί, η εψιδίνη θα είναι ακόμα εκεί για να μπλοκάρει τη δεύτερη δόση.

Γιατί η λήψη «Μέρα παρά Μέρα» υπερέχει;

Η στρατηγική της χορήγησης ανά 48 ώρες (alternate-day dosing) φαίνεται να είναι η πιο αποτελεσματική για τρεις βασικούς λόγους:

1. Μεγιστοποίηση της Απορρόφησης: Επιτρέποντας στην εψιδίνη να επιστρέψει στα βασικά της επίπεδα, η επόμενη δόση βρίσκει τους «υποδοχείς» απορρόφησης ανοιχτούς.

2. Μείωση Παρενεργειών: Όταν ο σίδηρος δεν απορροφάται, παραμένει στον εντερικό αυλό, προκαλώντας οξειδωτικό στρες, φλεγμονή και ενοχλήσεις όπως δυσκοιλιότητα, πόνο ή ναυτία. Λιγότερος ανεκμετάλλευτος σίδηρος σημαίνει καλύτερη γαστρεντερική ανοχή.

3. Καλύτερη Συμμόρφωση (Compliance): Είναι στατιστικά αποδεδειγμένο ότι οι ασθενείς ακολουθούν πιο πιστά ένα σχήμα που δεν τους προκαλεί δυσφορία.

Κλινικό Συμπέρασμα

Ως ειδικοί στη διατροφή, οφείλουμε να προσεγγίζουμε τη συμπληρωματική χορήγηση με βάση τη βιοδιαθεσιμότητα και όχι μόνο την ποσότητα. Η λήψη σιδήρου μέρα παρά μέρα δεν είναι απλώς μια εναλλακτική, αλλά μια επιστημονικά τεκμηριωμένη προσέγγιση που σέβεται τους ρυθμιστικούς μηχανισμούς του σώματος.

Σημείωση: Η δοσολογία και το σχήμα χορήγησης πρέπει πάντα να εξατομικεύονται βάσει των βιοχημικών εξετάσεων και του ιατρικού ιστορικού του κάθε ασθενούς.

Βιβλιογραφική αναφορά: Stoffel, N. U., et al. (2017). Iron absorption from oral iron supplements given on consecutive versus alternate days and as single morning doses versus twice-daily split dosing in iron-depleted women: two open-label, randomised controlled trials. The Lancet Haematology, 4(11), e524-e533.